Video Foto Galeri Yazarlar
10.12.2019 - Salı

Afgan Direniş Hareketi Taliban, İşgalcilerin Korkulu Rüyası oldu

AFGANİSTAN 23 Kasım 2019 16:14
Videoyu Aç Afgan Direniş Hareketi Taliban, İşgalcilerin Korkulu Rüyası oldu

Batılı haber ajanslarına düşen haberlere göre dünya genelinde süren savaşlarda hayatını kaybeden işgalci ve işbirlikçi sayısı 2018 yılında yüzde 15,2 oranında azalarak üst üste dördüncü yılında da gerileme göstermiş oldu.

KahveKitap

Batılı haber ajanslarına düşen haberlere göre dünya genelinde süren savaşlarda hayatını kaybeden işgalci ve işbirlikçi sayısı 2018 yılında yüzde 15,2 oranında azalarak üst üste dördüncü yılında da gerileme göstermiş oldu.


"2019 Küresel Terörizm Endeksi"ne göre 33 bin 555 ile 2014 yılında zirve yapan  ölümler yarı yarıya azaldı.

Ülkeler bazında ölümler ele alındığında 98 ülkede kendi açılarından iyileşme kaydedilirken 40 ülkede durum daha da kötüleşti.

Kuzey Amerika, Avrupa ve Okyanusya'da aşırı sağcı terör yükselişte

Son beş yıl içerisinde Kuzey Amerika, Batı Avrupa ve Okyanusya'da aşırı sağcı siyasi terör tehdidi yükselirken 19 ülkede aşırı sağcılarda tarafından saldırılar meydana geldi. 2014 ve 2018 yılları arasında saldırılardaki artış oranı yüzde 320 oldu. Bu trend 2019 yılında da devam etti ve yıl başından eylül ayı sonuna kadar 77 kişi aşırı sağcı terörizm nedeniyle hayatını kaybetti.
 

Taliban en ölümcül "terör örgütü"

 

Avustralya merkezli düşünce kuruluşu Ekonomi ve Barış Enstitüsü (IEP) tarafından hazırlana rapora göre 2018 yılında ölümlerin yüzde 38'inden sorumlu olarak gösterilen Taliban,  dünyanın en ölümcül terör örgütü olarak gösterildi.. Taliban operasyonları ile hayatını kaybedenlerin sayısı bir önceki yıla göre yüzde 71'lik artışla 6 bin 103'e çıktı.
 

Sovyet işgalinin sona ermesinin ardından iç savaşların ülkeyi kasıp kavurduğu, savaş ağalarının kendi bölgelerinde derebeylik tarzı hüküm sürdüğü, yolsuzlukların, infazların ve rüşvetin ayyuka çıktığı bir dönemde sahnede yerini alan ve Afganistan'ın son 25 yılına damga vuran Taliban örgütü nedir? Nasıl ortaya çıktı? Amacı nedir? Arkasında kimler var?


Taliban nasıl kuruldu?

Arapça talib (öğrenci) kelimesinin çoğulu Taliban (öğrenciler) adını benimseyen hareket, ülkenin güneyinde Molla Ömer Ahund liderliğinde yaklaşık 50 medrese öğrencisiyle birlikte 1994'te kuruldu. Aslen Kandaharlı olan Molla Ömer, bir süre Pakistan'da ardından da Kandahar'ın kuzeyindeki Meyvend ilçesinde medrese eğitimi aldı. Sovyet işgaline karşı savaştı.

Gelenekçi bir yapıya sahip Afgan toplumu içerisinde hızla taraftar toplayan ve yükselen grup, amacını, Sovyet savaşı ve akabinde patlak veren iç savaşlar sırasında ortaya çıkan savaş ağalarından kurtulmak olarak tanımladı.
 

Kuruluş felsefesini de Afganistan'da İslam'a dayalı bir yönetim getirmek olarak tanımladı.
 

Kurulduktan birkaç ay sonra çoğunluğu medrese ve şeriat okulu öğrencileri olmak üzere mücahid sayısı 20 bini buldu. Kısa süre sonra Pakistanlı Peştun etnik kökenden Mevlana Samiul Hak liderliğindeki Darul Ulum Hakkaniye medresesi öğrencilerinin önemli bir kesimi de yine örgüte dahil oldu. Öğrenciler hareketinin mensuplarının çoğu ülkenin güneyindeki Peştun kökenli kişilerden ve Pakistan'daki medreselerde eğitim gören mülteci ailelerin çocuklarından oluştu.
 

Kandahar ele geçirildi

Kuruluşundan kısa süre sonra, ilk operasyonunu Afganistan'ın ikinci büyük kenti olan Kandahar'a düzenledi.. Taliban hareketi 3 Kasım 1994'te ciddi bir direnişle karşılaşmadan Pakistan sınırındaki kentin kontrolünü ele geçirdi. Bu aynı zamanda zayıf durumdaki Kabil merkezi hükümetine de ilk darbe oldu. Taliban, 1995 yılında ülke genelinde 12 kentte kontrolü sağladı. Yolsuzluklara ve rüşvete savaş açan grubun popülaritesi günden güne arttı. Ele geçirdiği şehirlerde kanunsuzluklar ortadan kaldırılmaya ve emniyet tesis edilmeye başlandı.


Harekat Kabil'e dayandı


Ülkenin güneyindeki Peştun nüfusun yoğunlukta yaşadığı kentleri ciddi bir direniş görmeden bünyesine katan Taliban, 1995'te Kabil'e dayandı. Başkentin kontrolünü ele geçirebilmek için Kabil'i 3 ayrı koldan bombaladı. Ancak Sovyetler Birliği'ne karşı verdiği direnişle adını duyuran Ahmet Şah Mesut liderliğindeki güçler Taliban'ı burada ağır bir yenilgiye uğrattı.

Pakistan'dan ve bazı Körfez ülkelerinden para ve silah desteği aldığı iddia edilen Taliban, 1996 yılının eylül ayında Kabil'i ele geçirmek üzere hazırlık yaptı.

Kanlı sokak savaşına girmek istemeyen Tacik komutan Ahmet Şah Mesut, kendine bağlı tüm güçleri 26 Eylül 1996'da Kabil'den çekti.


Afganistan İslam Emirliği kuruldu

Ortaya çıkan otorite boşluğunu iyi değerlendiren Taliban savaşçıları 27 Eylül 1996'da Kabil'e girdi. İlk olarak BM binasına sığınan eski Devlet Başkanı Muhammed Necibullah Ahmedzay ile kardeşi Şahpur Ahmedzay idam edildi.

Başkentin ele geçirilmesi zamanına kadar milis bir yapı olan Taliban, bu tarihten itibaren kendi hükümetini kurduğunu açıkladı. Adını Afganistan İslam Emirliği, kurucu lider Molla Ömer'i de Emirel Müminin (Müminlerin emiri) olarak ilan etti. Bayrak değiştirildi. Molla Ömer adına camilerde hutbe okundu.

Afganistan'ı yakından takip eden uzmanlara göre Taliban, bu tarihten sonra Pakistan'ın bölgedeki çıkarları için vekalet savaşı veren bir örgüt haline dönüştü.

Pakistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan, Taliban'ı resmen tanıdı.

Taliban'ın uygulamalarından bazıları

Önceleri nispeten yumuşak bir görünüm veren örgüt Kabil'in ele geçirilmesinin ardından çok katı kurallar uygulamaya başladı.

İslam Şeriatına dayalı anayasal sistem yürürlüğe girdi. Hanefi fıkhı ön planda tutuldu.

İslam Şeriatının gündelik hayatta uygulandığını takip etmek için Emr-i bil Maruf (iyiliği emretme) Bakanlığı oluşturuldu.

Bütün okullar medreseye dönüştürüldü. Ders kitaplarındaki görseller yok edildi.

 

 

Taliban hala direnmeye devam ediyor

Amerikan işgalinin üzerinden 17 yıl geçmesine rağmen hala adından söz ettiren Taliban, ABD varlığının sona ermesini ve tüm yabancı güçlerin ülkeden çekilmesini istiyor.

Batılı uzmanlara göre, görevden uzaklaştırılmasının ardından gücünü yeniden toparlayan hareket, batılı işgalciler için potansiyel bir tehlike olarak duruyor. Özellikle de ABD ve NATO güçlerinin Afganistan'dan çekilmesi halinde Afgan ordusunu mağlup edebileceği belirtiliyor.

Afgan analistler de Pakistan'ın sağladığı destek nedeniyle Taliban'ın neredeyse eski gücüne yeniden ulaştığını ve yabancı güçlerin çekilmesinin ardından kısa sürede Kabil'e dayanabileceğini öne sürüyor.

Gelinen noktada talibana karşı muvaffak olamayacağını hisseden merkezi afgan hükümeti, Taliban'ın barış masasına oturmasını istiyor.

Yine batılı ülkeler ve afgan merkezi hükumeti  Taliban'ın siyasi partiye dönüşerek seçimlere girmesini talep ediyor. 

Ancak Taliban tüm bunları reddediyor.

Bu arada ABD saldırılarının başlamasının ardından Taliban lideri Molla Ömer, düzenlenen bir saldırıda şehit oldu.. Örgütün bir sonraki lideri de düzenlenen operasyondahayatını kaybetti. Taliban halen ülke topraklarının yüzde 40'ına yakınını kontrol ediyor.

1000
icon

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...


Haber var islah eder, haber var ifsad eder
Şahımerdan Sarı Hoca